قورباغه ها

قورباغه ها

قورباغه را که از راسته ی بی دمان (anara) است مورد بررسی قرار می دهیم.این جانوران انواع متعدد دارند که عده ای در آب و انواع دیگر در خشکی بسر می برند .

این جانوران در فصول پاییز و زمستان غیر فعالند ولی از اوایل بهار زندگی فعال آنها آغاز می گردد. فصل تولید مثل اردیبهشت و خرداد است.قورباغه بعد از 2تا4 سال و ندرتا 2 سال بالغ می شود .در زیر رده شدanura  دو خانواده ی مهم وجود دارد:

Bufonidao

Ronidae

از جنسهای معروف bufonidae می توان bufo یا وزغ از جنسهای معروف Ranidae می توانrana  یا قورباغه را نام برد.

اختلافات قورباغه (rana) و وزغ(bufo)

                                                  قورباغه                      وزغ

رنگ بدن                                 سبز روشن                  سبز پر رنگ و لکه دار کثیف

شکل سر                                 تقریبا مثلثی                  بیضی شکل

عضلات بدن                             قوی و کشیده                کوتاه

پرده بین انگشتان                        نمو زیاد دارد                نمو چندانی ندارد

غده پاراتید                               ندارد                          دارد

انتهای زبان                              دو شاخه                      گرد

حرکت                                    سریع وجهشی               کند

محل زندگی                              معمولا آب                   اکثرا خشکی

دستگاه غدد و ضمیمه آن را پرده ای از جنس بافت پیوندی بنام روده بند در بر گرفته است.

کبد:

قهوه ای رنگ و چند قطعه همراه با کیسه ی صفرا در قسمت ابتدای کوچک مشخص است. اگر به کیسه ی صفرا با پنس فشار وارد کنیم مایع زرد رنگی در مجرای صفراوی وارد می شود.

 

پانکراس:

چند قطعه بوده و زرد کم رنگ می باشد و بعد از معده و ابتدای روده کوچک دیده می شود.

طحال:

به صورت جسم قرمز و کروی به ابعاد 2 تا 3 میلی متر بوده که در ابتدای راست روده دیده می شود . طحال یکی از اعضای خون ساز بدن است.

دستگاه ادراری :

اگر دستگاه گوارش را برداریم در دو طرف ستون ستون مهره کلیه ها را می بینیم که قرمز مایل به قهوه ای  است.از قسمت کنار خارجی هر کلیه لوله ای به نام میزنای خارج می شود که ادرار را به مثانه می رساند .مثانه در قسمت پائین راست روده به صورت کیسه ی سفید رنگی با جدار نازک مشخص است.بر روی کلیه ها نوار زرد مایل به نارنجی دیده می شود که غدد فوق کلیه می باشد.

دستگاه تناسلی نر:

بیضه ها:

بیضه ها تخم مرغی شکل صاف و زرد کم رنگ متمایل به خاکستری در مجاورت کلیه ها قرار گرفته که توسط مجاری متعددی به نام مجاری برنده به میزنای مربوط است.در بالای بیضه ها ی وزغ دانه های زرد رنگی به نام اندام بیدر(bidder)وجود دارد که چنانکه بیضه ها برداشته شوند این اندام به تخمدان تبدیل می گردد.

دستگاه تناسلی ماده:

شامل دو تخمدان بزرگ کیسه مانند است که قسمت زیادی از حفره عمومی بدن را فرا گرفته و از ناحیه خلفی به کلیه ها متصل است. اطراف تخمدان ها را پرده ی روده بند فرا گرفته است.

در کنار هر تخمدان لوله ای پر پیچ و خم سفید رنگی به نام اویدوکت یا لوله ی تخم بر مشاهده  می شود که انتهای قدامی آن وسیع تر بوده و شیپور فالوب نام دارد.تخمک ها پس از رسیدن در تخمدان در محوطه ی عمومی بدن رها شده  سپس از راه شیپور فالوب و اویدوکت به رحم  وارد می شود بالاخره تخمک ها از طریق بالوعه و مخرج دفع می شود.

 

( دستگاه عصبی :(در دو طرف مهره ها10 جفت عصب دیده می شود.

برای مطالعه  دستگاه عصبی ابتدا محتویات غدد پاراتوئید را خارج می کنیم .برای این کار مقداری پنبه روی غدد مزبور می گذاریم وسپس غدد مزبور را سوراخ می کنیم تا کاملا محتویات آن خالی شود.

برای در اوردن دستگاه عصبی ابتدا  پوست روی جمجه را برمیداریم و سپس با نوک اسکالپل شیاری کم عمق در استخوان روی جمجه به وجود می آوریم و به آهستگی قطعات استخوانی  را بر می داریم تا مغز و نخاع شوکی جانور نمایان شود . در این حالت قسمتهای زیر را میتوان به راحتی مشاهده کرد:

در قسمت قدامی لب های بویایی که در قسمت حفرات بینی به پیاز و کیسه های بویایی مربوط است در زیر آن نیمکره های مخ مشاهده میشود.پائین تر از نیمکره های مغزی اپی فیز و در زیر آن برجستگی های دو گانه دیده میشود.

مخچه نا نمو کم و به صورت نوار عرضی در بالای بصل النخاع دیده می شود . بعد از بصل النخاع نخاع شوکی  قرار دارد که تا انتهای ستون مهره ها ادامه دارد.

بررسی احشا:

قلب:در زیر کمر بند سینه ای قرار گرفته از پرده ی ظریفی به نام پریکارد احاطه شده است .پس از پاره کردن پریکارد مایع روشنی خارج می شود.قلب از سه حفره تشکیل شده است  دو دهلیز در بالا و یک بطن در پائین قبل از دهلیز راست سینوس سیاهرگی وجود دارد.

خون اندامها توسط سیاهرگها زیرین و زبرین ابتدا وارد سینوس سیاهرگی شده و سپس از آنجا وارد دهلیز راست می گردد . با انقباض بطن خون به طرف اندام ها و ششها جریان پیدا می کند .خون ششها توسط سیاهرگهای ششی به دهلیز چپ وارد شده سپس وارد بطن میگردد.

دستگاه تنفسی:

شامل دو توده ی اسفنجی نسبتا بزرگ است.مخصوصا اگر پر از هواباشد کاملا مشخص میباشد. در طرفین و زیر قلب قرار دارد .تنفس دوزیستان توسط ششها پوست و مخاط دهان صورت می گیرد.

دستگاه گوارش:

دستگاه گوارش شامل دهان مری کوتاه که به معده در طرف چپ  بدن متصل میگردد.معده به روده کوچک و آن هم به بالوعه یا کلوآک منتهی میگردد. کلوآک یا بالوعه کیسه ای است که دستگاه گوارش و دستگاه ادرای و دستگاه تناسلی به آنجا باز می شود . بعد از کلوآک مخرج قرار دارد .

اگر با دقت توسط قیچی اتصال دو استخوان شرمگاهی را قطع کنیم کلوآک نمایان می شود.

بررسی دهان وزغ:

سقف دهان از جلو از دو طرف بوسیله ی قوس استخوانی احاطه میشود:در آن دندان های ریزی وجود دارد . این دندانها به زحمت دیده می شوند ولی با انگشت می توان آنها را لمس کرد .در داخل دهان زبان پهن و بلندی قرار دارد که از قسمت عقب آزاد و در جلو به فک پایین متصل است. در فک بالا دندان و ومرین   (vomerine) بر روی سطح داخلی فک بالائی دو سوراخ مربوط به بینی و دو سوراخ دیگر مربوط به مجاری گوش میانب یا سوراخهای اوستاش مشاهده میشود.

دستهای این جانور هر کدام دارای 4 انگشت است در صورتیکه پاها هر یک دارای5 انگشت میباشد.پرده ای که بین انگشتان پا قرار دارد در وزغ از رشد چندانی بر خوردار نیست.

بررسی شکل خارجی :

رنگ قورباغه :دارای رنگهای متغییر است .در پوست آن دانه های رنگی متعددی مانند زرد سیاه و قرمز وجود دارد . رنگ بدن قورباغه به عوامل متعددی بستگی دارد:مثل روشنایی  رطوبت و غیره.

قورباغه هایی که در فصل بهار یا تابستان صید می شوند دارای رنگ سبز  در پشت هستند و اندامهای دیگر لکه های قهوه ای رنگ در زمینه سبز داراست .

قسمت شکمی سفید بوده که لکه های قهوه ای  یا سیاه دارند .دگردیسی  در این جانور معمولا بعد از سه ماه و نیم تمام می شود ولی گاهی اوقات ممکن است دگردیسی مدت بیشتری طول بکشد . زیرا درجه ی حرارت روشنائی روز در طول مدت دگر دیسی تاثیر زیادی دارد.

بدن شامل دو قسمت اصلی است:سر که شامل دهان و اعضای حسی :بویائی  بینایی  و شنوایی است. در این جانور گردن مشخصوجود ندارد . تنه که به آن دو زوج اعضای حرکتی متصل است و اصطلاحا می گویند قورباغه تتراپد (4پا) است. قورباغه بالغ فاقد دم است ولی نوزاد آن دم دارد و در جریان دگردیسی از بین میرود.

سر:

سر مثلثی شکل است و در آن دو قسمت تشخیص داده میشود:

1.منخرین خارجی در جلو پوزه

2.دو چشم بر جسته با مردمک افقی که از عنبیه زرد طلائی رنگی احاطه شده است.چشم قورباغه دارای دو پلک فوقانی تحتانی است.پلک فوقانی کدر و بی حرکت است .پلک تحتانی شفاف و قادر است تمام قرنیه را از بالا به پایین بپوشاند.

3.پرده ی سماخ (tympan)به شکل دایره بوده و در عقب و پائین بچشم قرار گرفته و از پوست کدر پوشیده شده است .قورباغه دارای پلک سوم نیز میباشد.

4.دهان دارای شکاف وسیعی است.این شکاف تا عقب چشمها ادامه دارد. در قسمت خلفی و انتهای فوقانی شکاف دهانی قورباغه در هر طرف سجاف  غده ای به نام غده ی فوق لبی وجود دارد . این سجاف در جانور ماده تقریبا مستقیم و بر عکس در جانور نر انتهای خلفی آن به طرف پائین خم شده است.

در جلوی انتهای سجاف شکاف صوتی وجود دارد . این شکاف به کیسه جلدی باز میشود که زیر کف دهان قرار دارد .این کیسه را کیسه ی صوتی می گویند.

در قورباغه دو کیسه ی صوتی وجود دارد وقتی هوای شش ها ناگهان وارد این کیسه ها بشوند باد کرده و بعنوان جعبه ی تقویت کننده ی صوت عمل می کنند . در قورباغه ها لپه های فارنکس نظیر طنابهای صوتی عمل می کنند .اگر سوند شیار دار را از طریق شکاف صوتی وارد کنیم کیسه های صوتی را که زیر پوست فک تحتانی است حس می کنیم.

تنه:

کم و بیش حجیم و به آن  اعضا حرکتی ضمیمه است.اعضا حرکت 4 یا 5 انگشتی است . پو ست بدن قورباغه سخت بوده یعنی فاقد فلس پر یا پشم است و دارای غدد فراوان است. این غدد پوست بدن را نرم و لزج نگه می دارد و میزان تبخیر پوستی را به حداقل می رساند.

 

مواد و وسایل مورد نیاز:

 

 

-  قیچی- پنس- اسکالپل- دستمال جهت تمیز کردن وسایل- قورباغه معمولی

طرز تشریح

ثابت کردن جانور:

قورباغه را بیهوش کرده و مطابق شکل به کمک سنجاق در تشتک ثابت می کنیم.

باز کردن بدن جانور:

پوست بدن را در خط  وسط شکم و در ناحیه تحتانی با پنس بلند می کنیم و به کمک قیچی یک شکاف کوچک عرضی در آن ایجاد می کنیم . سوند شیار دار را از شکاف وارد کرده تا در امتداد طولی بدن تا زیر فک پائین برسد.با قیچی پوست بدن را تا انتهای شیار سوند می بریم.

بستن ورید شکمی:

در طول عضله راست شکمی خطی آبی دیده می شود که به بند سینه ای نمی رسد این  خط همان ورید شکمی است.چنانچه این ورید بریده شود قسمتی از خون از سیستم گردش خون خارج شده  و کار بررسی این دستگاه را مشکل میسازد.برای بستن این رگ  ابتدا در قسمت پائین در دو طرف رگ به کمک قیچی دو سوراخ ایجاد کرده نوک پنس باریک را از یکی از شکافها وارد کرده وارد کرده تا از زیر ورید بگذرد و از شکاف دیگر خارج شود . نخ را با نوک پنس گرفته و پنس را بیرون میکشیم .بدین ترتیب با گره کردن نخ رگ بسته میشود.

قطع عضلات شکم:

به موازات ورید شکمی عضلات شکم را می بریم سپس کمربند سینه ای را هم از هم جدا می کنیم .باید توجه داشت قلب که در زیر کمر بند سینه ای قرار گرفته آسیب نبیند.بالاخره عضلات و کمربند سینه ای را در دو طرف سنجاق می کنیم.

پوست بدن قورباغه به عضلات زیرین خود چسبندگی ندارد و توسط کیسه های لنفاوی از  آنها جدا می شود.ضمنا پوست بدن دارای غدد سمی زیادی است . همچنین در پشت چشمها غده ترشحی بزرگی به نام پاروتید وجود دارد.که ماده ای سمی به نام بوفوتانین ترشح می کند.

 

  
نویسنده : ساحل ; ساعت ۳:۱٥ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٧ اسفند ،۱۳۸۸
تگ ها :